Работлница на тема „Како да го подобриме управувањето со отпадот на локално ниво“

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

Се одржа работна средба Како да го подобриме управувањето со отпадот на локално ниво во рамките на проектот „Препораки за Поглавје 27“. Работилницата ја отвори г-ѓа Бојана Станојевска Пецуровска која ги презентираше мерките кои досега се предложени во планските документи и што од нив е досега реализирано. Потоа зема збор г-дин Рубин Абрашовски директор на комуналното претпријатие од Прилеп и ја презентираше работата на претпријатието и воедно ги пренесе позитивните искуства од нивното работење до останатите присутни. По презентацијата се разви плодна дискусија, каде претставниците од комуналните претпријатија дискутираа за предизвиците со кои се соочуваат околу управувањето со отпадот. Воедно во рамките на работилницата од страна на претставниците од општините се осврнаа за обврските на општините и јавните комунални претпријатија кои ќе произлезат од обврските со воспоставувањето на регионалниот систем за управување со отпад и воедно се разви и дискусија за како планираат да се вклучат во регионалното управување со отпад. Г-дин Емил Ангелов се покрена интересен осврт за навиките на граѓаните за одлагање на отпадот и да се спроведе истражување зошто се уште отпадот не завршува во комуналните канти тука е расфрлан насекаде околу нас. Работилницата заврши со позитивен став дека иако е тешко да се справиме со отпад не треба да се откажеме од воспоставањето на регионални депонии и правилно селектирање и негово одлагање.

ЗЕЛЕНА ТРАНЗИЦИЈА – Акцелераторска програма за зелени бизниси!

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

Центар за климатски промени во соработка со ПСМ Фондација започна со програма за зелена транзиција. Сите заинтересирани млади лица и претприемачи треба да се регистрираат преку пополнување на апликација најдоцна до 2 јули 2022 година.

Акцелераторската програма за зелени бизнис идеи е бесплатна тренинг и менторска програма специјално дизајнирана за поддршка на т.н. зелени претприемачи, кон креирање одржливи циркуларни бизнис модели. Учесниците во програмата ќе стекнат продлабочени знаења за правната рамка и потребните дозволи за работа, како да дефинираат циркуларен бизнис модел за својата бизнис идеја и како да ги искористат можностите за финансирање на т.н. зелени технологии. Програмата ќе кулминира со презентација пред потенцијални инвеститори, клиенти и соработници. По завршување на програмата учесниците ќе имаат можност да се претстават на интернационална конференција за циркуларна економија која ќе биде организирана во Скопје, како и да аплицираат на програмите на ЕБОР за менторски проекти.

ШТО НУДИМЕ?
Тренинг програма – тримесечна виртуелна тренинг програма со неделни вебинари и задачи дизајнирана за креирање циркуларен бизнис модел. Програма ќе ги опфати следниве фази:

– Фаза 1: Можности на зелено претприемништво – принципи на Зелената Агенда, релацијата на циркуларниот бизнис модел со целите на одржлив развој на Обединетите нации, елаборирање на потенцијалот за намалување на емисиите на CO2, правна рамка на ЕУ, национално законодавство, законски барања и др.

– Фаза 2: Циркуларен бизнис модел – концепт на циркуларна економија, бизнис модели и стратегии, циркуларен бизнис модел канвас, циркуларен синџир на вредности, мапирање и инволвирање чинители во циркуларен синџир на вредности, индикатори за циркуларност и одржливост, оценка на циркуларноста и одржливоста на бизнис моделот, дефинирање на комуникациска стратегија за циркуларна економија, алатки за комуницирање на циркуларноста за клиентите и останатите чинители.

– Фаза 3: Пристап до финансии и инвестициска подготвеност – можности за финансирање и комерцијализација на зелени технологии.

Менторство – 1:1 менторство со искусни експерти од областа. Секој учесник  ќе добие ментор со кој ќе работи на индивидуална база во развојот на бизнис моделот.
Demo Day – презентација пред експерти од областа и потенцијални инвеститори.
Вмрежување и промоција – учество на интернационална конференција за циркуларна економија во Скопје.
ВРЕМЕНСКА РАМКА (*датумите може да бидат предмет на промена)
Акцелераторската програма е предвидено да се реализира од јуни до септември 2022.
КРИТЕРИУМИ ЗА УЧЕСТВО
  • Лице на возраст до 35 години
  • Сопственик/сопственици или управител/управители на компании не постари од 35 години
  • Бизнис идеја или концепт во областа на животна средина, циркуларна економија, клима, ниско јаглеродна економија и др.
  • Полето на делување на компанијата не опфаќа воени производи и услуги, игри на среќа, тутун и алкохолни пијалаци
  • Имате идентификувано вистински пазарен потенцијал
  • Континуирано учество и ангажман во следење на програмата
ЦЕЛНИ ОБЛАСТИ
Бизнис идејата со која аплицирате за учество во програмата треба да припаѓа во следниве области:
  • Управување со отпад
  • Управување со вода
  • Енергија и енергетска ефикасност
  • Обновливи енергии
  • Управување со воздух
  • Дигитални технологии
  • Паметни материјали
  • Одржливост, циркуларна економија
  • Рециклирање и обновување на материјали
  • Климатски промени
  • Друго

КОНТАКТ ЛИЦЕ

Детални информации може да добиете на 023103660 или на мејл aleksandar.filiposki@yes.org.mk.

Водич за апликанти

Повик за вработување на специјалист за медиуми

објавено во ОГЛАСИ | 0

Центар за климатски промени е здружение на граѓани чија цел е да ја штити животната средина и да имплементира активности за борба со климатските промени. За потребите на своите проектни активности Центар за климатски промени вработува 1 специјалист за медиуми.

Кандидатите потребно е да ги исполнуваат следните квалификации:

  • Високо образование од областа на комуникации, медиуми, новинарство, дигитален маркетинг
  • Искуство во работа со медиуми, особено социјални медиуми (Facebook, Instagram, LinkedIn)
  • Искуство во промоција и организација на настани
  • Искуство во областа на животна средина или климатски промени

Задачи и обврски на смепцијалистот за медиуми

  • Да ги координира активностите поврзани со медиумите во државата
  • Да ги одржува социјалните медиуми на организацијата и редовно да објавува информации за активностите на здружението
  • Да комуницира со медиумите и да пишува текстови поврзани со животна средина, клима и активностите на здружението

Сите заинтересирани кандидати потребно е да се испратат своја биографија (CV) и мотивационо писмо најдоцна до 30.06.2022 на следната е-маил адреса: ckp.skopje@gmail.com со назнака специјалист за медиуми.

Повик за вработување на инженер за заштита на животна средина

објавено во ОГЛАСИ | 0

Центар за климатски промени е здружение на граѓани чија цел е да ја штити животната средина и да имплементира активности за борба со климатските промени. За потребите на своите проектни активности Центар за климатски промени вработува 1 инженер за заштита на животна средина на определено време од 3 месеци со можност за продолжување.

Кандидатите потребно е да ги исполнуваат следните квалификации:

  • високо образование во областа на заштита на животна средина (Машински факултет, Електро-технички факултет или Природно математички факултет)
  • да има одлично познавање на англиски јазик
  • да има искуство во областа животна средина, климатски промени или енергетика
  • да поседува добри комуникациски и организациски способности

Сите заинтересирани кандидати потребно е да се испратат своја биографија (CV) и мотивационо писмо најдоцна до 26.06.2022 на следната е-маил адреса: ckp.skopje@gmail.com

Повик за вработување на проектен координатор

објавено во ОГЛАСИ | 0

Центар за климатски промени е здружение на граѓани чија цел е да ја штити животната средина и да имплементира активности за борба со климатските промени. За потребите на своите проектни активности Центар за климатски промени вработува 1 проектен координатор на определено време од 3 месеци со можност за продолжување.

Проектниот координатор потребно е да ги исполнува следните квалификации:

  • да има завршено високо образование во некоја од следните области: општествени науки (политички науки, правни студии), технички науки (Машински или електро-технички), природни науки: (биологија, хемија, географија)
  • да има одлично познавање на англиски јазик
  • да има претходно искуство во работа на проекти
  • да има искуство во областа животна средина, климатски промени или енергетика
  • да поседува добри комуникациски и организациски способности
  • работа во здружение на граѓани ќе се смета за предност

Задачи и обврски на проектниот координатор

  • Да ги координира проектните активности
  • Да помага во подготовката на тендерски документации, проектни задачи и да учествува во координација и изработката на документите кои треба да произлезат од спроведувањето на проектите на ЦКП
  • Да учествува во анализа на планови и извештаи поврзани со животна средина, климатски промени или енергетика

Сите заинтересирани кандидати потребно е да се испратат своја биографија (CV) и мотивационо писмо најдоцна до 26.06.2022 на следната е-маил адреса: ckp.skopje@gmail.com

Перспективите на ОИЕ во Северна Македонија – како да се зголеми користењето на ОИЕ во финалната потрошувачка на енергија?

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

ИЗМЕНИТЕ И ДОПОЛНУВАЊАТА НА ДИРЕКТИВАТА ЗА ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА RENEWABLE (Renewable Energy Directive – REDII) посочува збир од цели и активности насочени кон забрзување на енергетската транзиција декарбонизација на економијата. Актуелниот предлог на REDII, предвидува зголемување на целта на ЕУ за најмалку 32% удел на ОИЕ во вкупниот енергетски микс, на најмалку 40% до 2030 година, што претставува удвојување на актуелниот удел од 19.7% за само една деценија. Целта на Европската Комисија е зголемување на уделот на ОИЕ во ЕУ, за значаен придонес во амбицијата за намалување на емисиите на стакленички гасови за најмалку 55% до 2030 – и подтигнување на климатска неутралност до 2050.

Ова ревидирање на Директивата е особено фокусирано на секторите каде што напредокот во продирањето на ОИЕ е бавен и незадоволителен (сообраќај, згради и индустрија). Според тоа, овие измени и дополнувања, меѓу останатото опфаќаат одредени облици на дополнителни цели, упростување на административните процедури и менаџирање на „тесните грла“ кои се појавуваат под постоечката регулатива, како на пример забрзување на процесот на издавање дозволи. Генерално, предлогот за REDII се очекува да им овозможи на енергетските системи во ЕУ да станат пофлексибилни, и побрзо и поефикасно да ги интегрираат ОИЕ во мрежата. Понатаму, треба да овозможи подобро искористување на потенцијалот на системите за далечинско греење, топлинските пумпи, батериите за складирање на енергија и електричните возила. Во однос на последниот сегмент, предлогот исто така го подржува воведувањето на т.н обновлив односно „зелен“ водород, онаму каде електрификацијата е потешко спроведлива. Го потенцира и зајакнувањето на критериумите за одржливост на шумската биомаса, а со цел да обезбеди производите како биомасата и натаму да продолжат да имаат важна улога, но на начин кој ќе биде во согласност со ЕУ целите за биодиверзитетот.

 

Северна Македонија – актуелна состојба, потешкотии и препораки

 

Слика 1. Удел на ОИЕ (%) во финалната потрошувачка на енергија во Северна Македонија

 

Постојат пречки и недоречености во следењето на имплементацијата на стратешките документи од областа ан ОИЕ. Имено, иако Законот за енергетика предвидува подготовка и усвојување на Стратегија и Акциски план за ОИЕ з апериод од 10 години, временската рамка за усвојување на акциски план не се почитува, вклучувајќи ја и контролата врз индикативната траекторија за постигнување на дефинираните цели. Попрецизно, Министерството за економија има обврска да ја следи реализацијата на Акцискиот план и да подготви извештај на две години, најдоцна до 30-ти ноември (за претходните две години). Според тоа, доколку уделот на ОИЕ во последните две години е понизок од оној дефиниран со индикативната траекторија, тогаш Владата е должна да усвои ревидиран Акциски план и истиот да го поднесе до Секретаријатот на Енергетската заедница. Исполнувањето на претходно опишаните обврски е дискутабилно. Имено, последниот Акциски план е усвоен во 2015 гоидна, и се однесува на периодот до 2025 година. Во согласност со одредбите од Законот за енергетика, во 2017 е усвоен ревидиран Акциски план, кој вклучува цел од 23,9% удел на ОИЕ во 2020 година во финалната енергетска потрошувачка, додека планираната вредност за 2025 година е 25%. Иако постигнатите вредности за уделот на ОИЕ за годините после 2017 се пониски од претходно зададените цели, сепак не е подготвен ревидиран Акциски план.

 

Препораки

Имајќи го во предвид докажаното негативно влијание на малите хидроцентрали (МХЕ) врз животната средина, шемата на субвенционирање на овие постројки е неопходно да биде ревидирана, па дури и запрена. Потребни се понатамошни напори за превенирање на политички влијанија кои би придонеле овие субвенции да бидат поголемо оптоварување за системот отколку што му носат бенефит во вид на произведена електрична енергија.

Поттикнување на развојот на децентрализирани енергетски системи – создавање на мали производни енергетски постројки кои ќе испорачуваат енергија за локалните потрошувачи. Овие постројки може да се градат како самостојни единици или да бидат поврзани и да комуницираат помеѓу себе преку мрежата, а со цел да споделуваат ресурси (на пример, вишоци на енергија и сл.).

Создавање на енергетски заедници со цел да се охрабрат локалните жители, малите компании и други, да инвестираат во постројки за ОИЕ со мали капацитети. Овој концепт може да креира конкретни и одржливи решенија кои ќе го промовираат развојот на локалните заедници. Преку енергетските заедници, општините ќе овозможат домаќинствата и станбените згради да се здружат во заеднички инвестиции (расположиви на локацијата – фотоволтаици на покрив, мали ветерни електрани, биомаса и сл.) и да станат прозиводители на енергија.

Македонија треба да подготви и објави долгорочен план за инвестирање во ОИЕ кој ќе опфаќа и план за алокација на поддршка. Ваквиот пристап ќе го олесни планирањето на инвестициите и ќе охрабри поголемо учество на аукциите, што ќе резултира во поголема конкуренција и пониски цени.

Имплементацијата на Законот за енергетска ефикасност е слаба. Особено е важна едиукацијата во областа на енергетската ефикасност, и затоа е неопходна координирана акција од страна на академската заедница, бизнис секторот, медиумите, локалните самоуправи и сл. Недостасува системски пристап во следењето и известувањето на имплементираните мерки за енергетска ефикасност, како и контрола врз дистрибуирањето и трошењето на средствата доделени како субвенции. Понатаму, потребна е поголема транспарентност и подлабоки анализи на трошоците и придобивките кога станува збор за јавно финансирани проекти.

Енергетската сиромаштија во Македонија е сериозен проблем. Тоа сериозно влијае на подготвеноста на граѓаните да инвестираат во енергетски ефикасни мерки. Во отсуство на релевантни податоци, Енергетската заедница направила проценка на стапката на енергетска сиромаштија во Македонија, при што се претпоставува дека таа е 33%, што е една од највисоките во регионот на Западен Балкан. Понатаму, дефиницијата и опсегот на енергетската сиромаштија треба да се ревидираат. Во моментов се зема предвид само економската и здравствената состојба на граѓаните. Ревизијата треба да ги земе предвид родовата припадност, енергетската ефикасност на домовите и други прашања кои влијаат на енергетската сиромаштија. Моментално македонската влада дава само одреден финансиски надоместок за ранливите групи, без да преземе мерки за подобрување на енергетските карактеристики на нивните домови, за да можат да имаат пониски сметки за енергија.

Новиот тарифен систем за електрична енергија треба да го дестимулира користењето на струјата за греење. Иако во регионот на Западен Балкан, Косово и Албанија воведоа таков модел на блок тарифи (повисока тарифа за струја за домаќинствата кои трошат повеќе од 600 kWh месечно), Македонија само најави таква акција во текот на зимата 2021/2022 година, но таа никогаш не беше спроведена.  Деновиве, темата повторно се актуелеира, откако Регулаторната Комисија за енергетика најави конктерни чекори во подготовката ан нов тарифен систем.

Поврзување на климатските и енергетските цели и циркуларната економија: треба да се заснова на долгорочна визија и заеднички индикатори за поттикнување на повеќе деловни модели на кружна економија. Со стимулации и инвестиции во циркуларна економија, преку промовирање на важноста и придобивките од ефикасноста на ресурсите (пониски трошоци, помал отпад и загадување), учеството на обновливите извори на енергија ќе се зголеми, со што ќе се овозможат услови за постигнување на климатските цели во однос на намалување на стакленички гасови.

Медиумските институции треба прецизно да известуваат за животната средина, политиките и реформите: Темите од енергијата и животната средина треба да бидат поприсутни во медиумите и соодветно третирани. Недостигаат повеќе комплексни и аналитички новинарски написи, кои ќе ја подигнат свеста на јавноста и ќе предизвикаат притисок од јавноста за некои ранливи прашања

Министерството за образование, стопанските комори и академската заедница треба да се вклучат во подготовката на релевантни наставни програми за едукација на профили во однос на одржување и инсталирање на фотоволтаици, одржување на турбини на ветер, водородни капацитети итн., во средното образование. Така, потребно е „зазеленување“ на постојното техничко стручно образование и обука (ТСОО) и развој на нови вештини што е многу важен предуслов за претстојните инвестиции во обновливите извори на енергија. Има недостиг на профили поврзани со работењето и одржувањето на постројките за производство на обновлива енергија (на пр. работници за одржување на ветерни турбини, инсталација и одржување на PV системи итн.)

Потребна е посветена и несомнена одлука и политичка волја за утврдување на точната временска рамка за напуштање на јагленот во Северна Македонија, како и посветеност на владата да стави крај на трошењето на јавни средства за јаглен. Тоа би било предизвик, бидејќи во обидот да обезбедат социјален мир, политичарите често претпочитаат статус-кво. Граѓанските организации би можеле да ја поттикнат зелената транзиција преку јавни кампањи за негативното влијание на загадувањето предизвикано од јагленот врз здравјето. Пазарната интеграција на регионално ниво во комбинација со постепеното одредување на вредноста на јаглеродната такса, се оценува како најповолно сценарио за сите земји од Западен Балкан, од страна на Енергетската заедница. Ваквата политика ќе го поддржи постепеното напуштање на јагленот во разумна временска рамка, без несразмерно да влијае на помалку флексибилните страни во таквата транзиција.