Конференција за квалитет на воздухот и здравствени ризици од загадувањето на воздухот во затворени простории

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

Центар за климатски промени организира конференција на тема: „Квалитет на воздухот и здравствени ризици од загадувањето на воздухот во затворени простории“.

Главната цел на конференцијата е да се подигне свеста за загадувањето на воздухот во затворените простории и потребата од развој на политики за подобрување на квалитетот на воздухот во затворените простории со посебен фокус на училиштата и градинките.

Конференцијата опфаќа промоција на тековни активности за загадувањето на воздухот во затворените простории, презентација на резултатите од мониторинг кампањата во 10 основни училишта од Општина Карпош, здравствените ефекти од загадувањето на воздухот во затворените простории и препораки како да се подобри квалитетот на воздухот во затворените простории. Исто така во рамките на конференцијата ќе бидат презентирани перспективите на СЗО во решавањето на проблемите со загадувањето на воздухот и проценката на здравствените ризици од загадувањето на воздухот во затворени простории.

За да се вклучите на конференцијата, регистрирајте се на следниот линк најдоцна до 26.05.2021, до 16ч.

Официјалната покана и агендата можете да ги погледнете тука.

Конференцијата се организира во рамките на проектот „Зголемување на свеста за внатрешното загадување на воздухот во основните училишта“, финансиран од Австралиска Амбасада во Србија.

ЈАВЕН ПОВИК за избор на најдобра бизнис идеја и поддршка за започнување на бизнис

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

Центар за климатски промени објавува јавен повик за учество на млади лица во натпревар за најдобра бизнис идеја и поддршка за отпочнување бизнис. Најдобрите три апликации ќе бидат наградени и ќе добијат поддршка за започнување сопствен бизнис.

Повикот се отвара во рамките на проектот „Зголемување на иновативниот бизнис поврзани со море, животна средина и земјоделство и ИТ – (IBiSEAit)“, финансиран од ЕУ преку ИПА Програмата за прекугранична соработка Грција- Македонија 2014-2020. Повеќе информации за проектот на следниот линк.

1. Услови за учество

  • Право на учество имаат млади лица на возраст од 18 до 35 години,
  • Секој учесник на натпреварот има право да аплицира само со една апликација/бизнис идеја,
  • Најдобрите три апликации ќе имаат обврска во рок од еден месец да основаат ново претпријатие,
  • Новооснованото претпријатие потребно е да биде регистрирано на територијата на еден од следниот региони: Југоисточен, Пелагониски, Вардарски или Југозападен регион,
  • Освен индивидуалци на повикот може да се пријават и претпријатија кои се регистрирани во 2019 и 2020 година а кои имаат потреба од поддршка во развивање и водење на бизнисот,
  • Да ја презентираат бизнис идејата на завршениот настан организиран во рамките на проектот „Зголемување на иновативниот бизнис поврзани со море, животна средина и земјоделство и ИТ – (IBiSEAit)

2. Награда за селектираните идеи

Најдобрите три бизнис идеи ќе добијат:

  • Помош за регистрација на претпријатие (платени трошоци за регистрација и подготовка на потребна документација)
  • Изработка на веб сајт во WordPress со платен хостинг и домеин за 1 година
  • Платена ZOOM лиценца и cloud storage за една година
  • Платени сметководствени услуги за една година
  • Изработка на маркетинг план и промоција на социјални медиуми за три месеци
  • 1 компјутер и 1 принтер
  • Менторска поддршка за развивање бизнис план, развој и управување на претпријатието во период од 3 месеци
  • 1 година бесплатно членство во виртуелниот инкубатор

Сите 3 ново основани претпријатија ќе бидат дел од виртуелниот инкубатор во чии рамки ќе биде реализирана менторската поддршка од страна на менторите ангажирани преку ПСМ Фондација.

3. Критериуми за оценување

  • Бизнис идеја

Концизен преглед на бизнис идејата, јасно идентификуван проблем и добро објаснет производ/услуга

  • Пазар

Целната група на бизнисот е јасно објаснета, идентификувани се најмалку три конкуренти и конкурентската предност дава доволно уверливост.

  • Маркетинг

Солиден преглед на маркетинг стратегијата. Детални информации за начинот на дистрибуција, промоција, цена и продажба.

  • Организација

Правна форма, човечки ресурси, потребна инфраструктура и опрема соодветно адресирани. Реалистичен план на поставени цели.

  • Финансиски план

Приходите и расходите се соодветно испланирани, опфатени се повеќе категории. Компанијата има реални изгледи да остварува профит.

4. Начин на пријавување

Сите заинтересирани млади лица кои ги исполнуваат критериумите потребно е да испратат пополнета апликација за бизнис идеја на contact@yes.org.mk најдоцна до 15.03.2021 година.

 

Апликација Повик

 

 

 

Платформа 27 во медиумите -Интервју со м-р Јадранка Иванова: Колку проблемите во областа на животната средина нè оддалечуваат од ЕУ?

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

За Платформа 27 и ситуацијата со животната средина и пристапувањето во ЕУ, пишуваше Порталот Порта 3, каде на прашањата за тоа колку проблемите во животната средина не оддалечуваат од ЕУ одговараше г-ѓа Јадранка Иванова, експерт за апроксимација на законодавството во областа на заштита на животната средина.

Во која област од животната средина сме во предност во однос на регионот, а во која област најмногу заостануваме?

Споредено со другите земји на Западен Балкан, со оглед на тоа дека подолго време ги следам евроинтегративните процеси како директен учесник, како во нашата држава, така и во земјите од регионот, сметам дека воопшто не заостануваме, ниту во однос на усогласеноста на законодавството од областа на животната средина со она на ЕУ, ниту, пак, во однос на спроведувањето на истото. Сепак, би кажала дека напредокот којшто го бележиме низ годините во областа на заштита на животната средина можеби не е колку што Европската Унија го очекува од една земја кандидат за членство.  Земјите од Западен Балкан, генерално, многу заостануваат во спроведувањето на законодавството, во однос на земјите членки на ЕУ. Она што ја издвојува Северна Македонија од соседните држави кандидати за членство во Унијата е што има поголем степен на усогласеност  на законодавството со она на ЕУ, како и голем напредок во развивањето плански документи, кои ЕУ ги бара согласно со политиките за заштита на животната средина, посебно во областите на климатските промени и управувањето со отпадот. Европската комисија особено ја поздрави посветеноста на националната администрација во изминатиот период од 10-тина години кога се искористија значителни ИПА средства  за изградба на неколку станици за прочистување на отпадните води (Прилеп, Кичево, Струмица и Радовиш), како и идните планови за изградба на станици за прочистување на отпадните води во Скопје, Битола и Тетово кои ќе се финансираат преку ИПА 2 и ИПА 3 инструментот. Во контекст на овие значајни инвестиции, покрај огромната корист за граѓаните на нашата држава од аспект на подобра животна средина, особено би сакала да истакнам дека со ова ќе се постигне значително ниво на прочистување на отпадните води, што го немала ниту една земја кандидат која била на иста позиција во процесот на преговарање со ЕУ, како што сме ние сега.

Сепак, потребно е да се направат дополнителни напори во однос на спроведување на законодавството, особено во оние области каде што веќе постојат изработени плански и проектни документи за реализирање активности кои се директно насочени кон зачувување на животната средина. Тука особено сакам да го потенцирам управувањето со отпадот, каде што сè уште постои застој во реализација на подготвените проектни документи за воспоставување регионални системи за управување со отпадот. Доколку акцентот на користењето на средствата во рамките на ИПА 1 беше управувањето со водите, сосема оправдано беше заеднички договорено со ЕУ дека значителни средства од ИПА 2 ќе се насочат кон управувањето со отпад. Делумно, причината за овој застој  ја гледам во фактот што заштитата на животната средина сè уште не е една од главните политики на Владата на РСМ. Доказ за ова е делот од буџетот што се одвојува за животната средина во државата, како и самиот буџет на МЖСПП. Ова е случај и во другите држави од Западен Балкан, односно политичката моќ на министерствата за животна средина е уште многу послаба споредбено со останатите економски ресори во рамките на владите. Дополнително, административните капацитети на институциите задолжени за управување со животната средина се слаби и недоволни, како на централно, така и на локално ниво.

Ако ја погледнеме програмата на ЕУ во сегашниот состав, Градење на климатски-неутрална, зелена, правична и социјална Европа, таа е еден од главните приоритети за кој се одвојува голем дел од европскиот буџет. Дури и помошта што се издвојува од европскиот буџет за земјите членки заради закрепнување од Ковид-19, е условена со поддршка на економски активности кои го поттикнуваат зелениот развој и концептот на т.н. циркуларна економија.

Затоа е неопходна голема посветеност, пред сè на Владата, но и на МЖСПП во поставување на животната средина како приоритетна политика што ќе биде изразено преку јасно воспоставување цели, но и издвојување значителни финансиски средства кои ќе бидат насочени кон нејзино реално спроведување, како и за  спроведување на законодавството.

Целиот текст е објавен од порталот Порта 3 и можете да го погледнете на следниот линк https://www.porta3.mk/intervju-m-r-jadranka-ivanova-kolku-problemite-vo-oblasta-na-zhivotnata-sredina-ne-oddalechuvaat-od-eu/ 

Превземено од Порта 3

Одржана работилница за граѓанските организации за зајакнување на капацитетите за следење на преговорите за Поглавје 27

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

25.12.2020 година, Центар за климатски промени го организираше првиот семинар за граѓански организации за зајакнување на капацитетите за следење на преговорите за Поглавје 27во рамките на проектот „Граѓанска платформа за следење на преговорите за Поглавје 27“, финансиран од Цивика Мобилитас.

Работилницата ја спроведуваше г-ѓа Јадранка Иванова, експерт за апроксимација во областа на животната средина.Гостин на работилницата беше г-дин Горан Секулиќ од Република Србија кој е еден од основачите на Коалиција 27 (мрежа на граѓански организации) кои го следат напредокот на Србија во поглавјето за животна средина.

На работилницата беа презентирани сите важни аспекти во процесот на преговарање, временските рамки, како и влијанието на новата методологија врз пролонгирање на преговарачкиот процес.  Беа дискутирани приритетните области од животната средина кои се особено горливи проблеми за земјава, како загадувањето на воздухот, управувањето со отпадот и климатските промени. Дополнително,г-ѓа Иванова даде насоки за начинот на подготовка на извештајот во сенка и аспектите кои е важно да бидат адресирани во самиот извештај кој ќе биде подготвен од страна на граѓанските организации.

На работилницата присуствуваа 20тина граѓански организации кои делуваат во областа на животна средина, одржлив развој и земјоделие, односно организациите кои аплицираа да бидат дел од граѓанската платформа – Платформа 27.

Едукација за внатрешното загадување на воздухот во основните училишта од Карпош

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

Во ООУ „Братство“ од Општина Карпош се одржа првата едукативна презентација за внатрешното загадување на воздухот. Презентацијата на тема „Воздухот во моето училиште“ е прва од планираните презентации кои ќе се реализираат во сите основни училишта од Општина Карпош.

Настанот беше проследен од учениците од трето и петто одделение и тоа со физичко присуство и електронски преку платформите за електронска комуникација ZOOM и Microsoft Teams.

Со оваа активност учениците се стекнаа со нови знаења за причинителите на аерозагадувањето, загадувачките супстанци, типови на аерозагадување како и активностите што можат да се преземат за да може да го намалиме аерозагадувањето.

Воедно, до крајот на оваа година едукативни презентации ќе се одржат и во основните училишта од Општина Карпош,  ООУ „Аврам Писевски“, ООУ „Вера Циривири – Трена“ и ООУ „Владо Тасевски“. Во сите овие училишта беа поставени сензори за следење на квалитетот на воздухот во училиштето, односно за следење на концентрациите на РМ10, РМ 2,5, СО2, органски испарливи соединенија (VOCs) и ЅО2.

Едукативните презентации и мерењата се одржуваат во рамките на проектот „Зголемување на свеста за внатрешното загадување на воздухот во основните училишта во Република Македонија“, финансиран од Австралиската Амбасада во Белград.

 

 

 

Климатски промени

објавено во ОБЈАВИ | 0

Што се климатски промени?

Согласно меѓувладиниот панел за климатски промени (IPCC) климатските промени се состојба на климата која може да се идентификува (со употреба на статистички тестови) со промени во просекот и / или варијабилноста на нејзините својства и која опстојува подолг период, обично со децении или подолго. Иако климатските промени се природен процес и се случуваат уште од формирањето на нашата планета, сепак овие промени се интензивирани во последните 100 години како резултат на зголемените човекови активности односно преголемата употреба на фосилни горива.

Зголемената употреба на фосилни горива допринесува до зголемена емисија на стакленички гасови и нарушување на ефектот на стаклена градина а со тоа и појава на глобално затплување.

Ефект на стаклена градина, стакленички гасови и глобално затоплување

Ефектот на стаклена градина е природен феномен кој ја загрева Земјата до околу 33 о С. Овој ефект е овозможен благодарение на стакленичките гасови во атмосферата. Стакленички гасови се: Јаглерод диоксид, метан, азот субоксид, озон, хидрофлуорокарбонати, перфлуорокарбонати, сулфулр хексафлуорид. Овие гасови „заробуваат” дел од топлинското зрачење на сонцето во нискиот дел на атмосферата. Ова заробување се нарекува ефект на стаклена градина (Greenhouse effect). Тоа е природна појава без која просечната температурата на Земјината површина би била -15о С, а не 33о С како што е просечната температура денес. Благодарение на овој феномен се одвива животот на Планетата Земја денес.

Со почетокот на индустријализацијата, развојот и интензивирањето на производните процеси (производство на електрична енергија од јаглен, употреба на јаглен и нафта во индустриските процеси, употреба на јаглен и нафта во транспортниот сектор а до неодамна и за загревање на домовите на јаглен и нафта) се појави неконтролирано испуштање на отпадни гасови вклучително и стакленички гасови во атмосферата така што делот од сончевото топлинско зрачење, што во нормални услови се одбива и се враќа во вселената, останува заробено близу до Земјината површина. Оваа топлина која останува заробена предизвикува дополнително загревање на воздухот и покачување на просечната температура на Земјата и појава на глобално затоплување.

 

Глобалното затоплување ќе предизвика топење на мразот од северниот и јужниот пол. Тоа пак, придонесува за зголемување на нивото на водите во орињата, но придонесува и до исчезнување на морските струи во океаните. Морските струи се главно одговорни за одржување на константна клима на континентите, струите се како резултат на проток на вода со пониска кон вода со повисока температура, или пак резултат на мешање на водите што имаат различна концентрација на растворени соли. Испарувањето на водите од океаните е директно поврзано со одржувањето на константни климатски услови на континенталните делови на Земјата.

Човечките активности се проценува дека предизвикале приближно 1,0° C глобално затоплување над прединдустриските нивоа, со веројатно опсег од 0,8°C до 1,2°C. Глобалното затоплување веројатно ќе достигне 1,5°C помеѓу 2030 и 2052 година, доколку продолжи да се зголемува со сегашниот интензитет.

Слика 1. Сликата ја илустрира промената на глобалната температура на површината на Земјата во однос на просечните температури од 1951-1980 година, со тоа што 2020 година беше врзана за 2016 година како најтопла регистрирана

Стакленички гасови

Јаглерод диоксидот (CO2) e хемиско соединение составено од два кислородни атоми и еден атом на јаглерод. Тоа е гас без боја и мирис. Потежок е од воздухот и не гори.

Растенијата го користат јаглерод диоксидот од воздухот, трансформирајќи го во органски материи, а при тоа ослободувајќи кислород. Тоа се случува при процесот фотосинтезата при што се синтетизираат јаглехидрати. Животните и луѓето го користат кислородот во процесот на дишење, при што ослободуваат јаглерод диоксид. Овој процес се одвива постојано и е основа за животот на Земјата. Јаглеродниот диоксид се создава од различни извори, меѓу кои и вулкански ерупции и разградување на органската материја. Исто така, тој се произведува и од ферментацијата на некои микроорганизми и од клеточното дишење јаглеродниот диоксид го има во мали концентрации во атмосферата.

Примарни извори на фосилни горива се електрични искористувања (33%), транспорт (31%), индустриски процеси (24%) и загревање и ладење на објекти (12%). Емисиите на јаглерод диоксид се зголемени на глобално ниво за 25 % од времето на индустриската револуција, пред 200 години, од кои 1 % зголемување е во последните 30 години. Промени при користење на земјиште – како резултат на сечење на шуми има големо влијание на количината на CO2 емитирана во атмосферата. Дрвја и растенија апсорбираат CO2 во процес на фотосинтеза, а јаглерод се чува во ткива и влакна од дрвото.

Производство на цемент – при производство на цемент се користат големи количини на варовник, кој ослободува CO2 во атмосферата за време на производниот процес. Природниот гас е најчисто користено фосилно гориво. Согорување на масло испушта помеѓу 38 и 43% повеќе CO2 отколку природниот гас, додека согорување на јаглен 72-95% повеќе CO2 по единица ослободена енергија отколку природен гас.

Метанот (CH4) предизвикува 4–9 % од вкупниот ефект на стаклена градина. Најпростиот јаглеводород – метан е гас без боја, мирис и вкус чиешто ослободување оди многу брзо. Незапаллив е, но е експлозивен. Метанот е продукт на земјоделието, а се ослободува и од депониите за смет. Метанот се создава со разградување на мртвите органски материи во мочуриштата и со разложување на органскиот отпад во безкислородни услови. Како извори на емисии на метан се сметаат покрај другите и индустријата за рециклирање на отпад, агроиндустријата, како и истекувањата и емисиите кои се јавуваат во самата нафтена и гасна индустрија. Тој е многу моќен стакленички гас. Имено, еден тон на метан го има истиот ефект врз глобалните климатски промени, како 21 тон на СО2. Тоа значи дека способноста на метанот да ја заробува топлината е речиси 21 пат поефикасна од онаа на јаглеродниот диоксид.

Азот субоксид (N2O) создава 300 пати поголем ефект на стаклена градина од CO2. Азот субоксид главно се создава преку микробска промена на азотот содржан во почвата. Зголеменото создавање на N2O од човечко влијание може да се сведе на зголемениот влез на азот во почвите, пред сè, преку земјоделството, индустријата и сообраќајот. Концентрација на N2O сега е зголемена за околу 0,2% годишно.

Азот субоксид (N2O) е продуциран од бактерии во природен денитрификациски процес. Тој е хемиски инертен во тропосферата, но во стратосферата е деградиран фотохемиски. Просечната концентрација на N2O во тропосферата е околу 300 ppb[1] и има време на престој 10 години.

Сулфурен хексафлуорид (SF6) е гас со многу инертна реакција, кој се употребува, пред сè, во опрема со висок напон во тешката индустрија и како гас за полнење прозорци за звучна заштита и автомобилски гуми. SF6 е гас со највисок потенцијал за стаклена градина. Еден тон SF6 ја оптоварува атмосферата во големина што соодветствува на околу 23.900 тони CO2.

Потенцијал за глобално затоплување за секој стакленички гас за период од 100 години

Емисија на стакленички гасови во Македонија

Слика 2. Вкупни емисии на стакленички гасови по сектори за периодот 2003 – 2009 година

Во рамките на енергетскиот сектор во просек 67% од емисиите се со потекло од енергетските индустии (вклучувајќи ги постројките за електрична енергија и производство на топлина, рафинирање на нафта и производство на цврсти горива), 13% доаѓаат од транспортниот сектор (главно од патниот транспорт), 11% од производствените индустрии и градежништвото, 3% од комерцијалниот, стамбениот и резиденцијалниот подсектор, 2% од неконтролирани емисии на испарување и 4% од останатите подсектори. Повеќето емисии од индустриски процеси потекнуваат од минерална и метална индустрија кои учествуваат со повеќе од 77% од вкупните емисии од индустриски процеси. Хексафлуоркарбонатите се одговорни за 23% од емисиите на стакленички гасови од индустријата. Во земјоделскиот сектор 89% од емисиите на CH4 потекнуваат од одгледување добиток (ентеричната ферментација и третманот на животинскиот отпад), додека 88% од емисиите N2 O потекнуваат од употребата на земјоделските почви (употреба на синтетички ѓубрива, ѓубриво, азото-фиксирачките култури и истекување на земјиштата). Во секторот отпад, 88% од емисии на CH4 потекнуваат од отстранување на отпадот на депонии, другите од согорување и канализациите, додека емисиите N2 O произлегуваат од индустриските отпадни води. Во овој сектор има помали количества на CO2 од горење. Во секторот земјишни категории и шумарство, промените на дрвната биомаса од шумите и од обработливите земјишта имаат најголем ефект на јаглеродната апсорпција, проследено со конверзија од една земјишна категорија во друга, додека повеќето од емисиите се поврзани со шумските пожари, агропочвите и практиките за управување со нив, како и со нанесувањето вар. Од директните стакленички гасови, 75-80% се емисии на СО2 од согорување на горива во секторот енергетика, 12-14% се емисии на метан од земјоделство и управување со отпад, 7-9% се емисии на диазот оксид од согорување горива и емисии од почвите, додека 1-2% се хидрофлуоркарбонати од секторот индустрија. Од индиректните стакленички гасови (кои може да имаат непосреден ефект врз климата), емисиите на азотни оксиди се застапени со 7%, емисиите на јаглерод моноксид (СО) со 32% и доаѓаат од енергетскиот сектор, од транспортот и од согорувањето на биомасата, емисиите на неметански испарливи органски соединенија се 25% и доаѓаат од секторот индустрија, а емисиите на сулфур диоксид (36%) доаѓаат од енергетските постројки, градежништвото и транспортот. [2]

 

Кои се последиците од климатските промени?

Според меѓувладиниот панел за климатски промени многу природни системи, на сите континенти и повеќето океани, се под влијание на регионалните климатски промени, особено зголемувањето на температурата. Овие промени вклучуваат промени во снегот, мразот и замрзнатото земјиште (вклучително и мраз), ефекти врз хидролошките системи, промени во копнените биолошки системи, тренд кон порано „зазеленување“ на вегетацијата и подолга сезона на термичко растење, промени во морските и слатководните биолошки системи поврзани со зголемувањето на температурата на водата, како и поврзаните промени во мразот, соленоста, нивото на кислород и циркулацијата, закиселување на океанот со просечно намалување на pH од 0,1 единици.

Последиците од климатските промени во Македонија?

Согласно извештајот за проекции на климатските промени и за промени во екстремните климатски настани во Република Северна Македонија, кој е изработен во рамките на проектот „Четврт национален план за климатски промени и Трет двогодишен извештај за климатски промени во рамките на УНФЦЦЦ “, се очекува зголемувањето на температурата да продолжи и во иднина. Амплитудата на зголемувањето, на крајот на овој век, пред сè зависи од идните емисии на стакленички гасови, јасно укажувајќи дека идната климатска состојба во земјата ќе биде одредена од успехот на меѓународното спроведување на различни политики поврзани со намалувањето на емисиите на стакленички гасови. Кај ниското сценарио зголемувањето на годишната средна температура до крајот на векот ќе изнесува 1,5 °C, а кај средното и високото сценарио ќе изнесува 2,5 °C и 5 °C, соодветно. Во некои делови на земјата, кај високото сценарио зголемувањето на темпертурата надминува дури и 5°C.

Анализата на врнежите покажува посложени шаблони на промена споредено со температурата. Кај ниското сценарио нема јасен сигнал за промена на врнежите во иднина, освен зголемувањето на врнежите во годишното време септември-октомвриноември. За другите две сценарија се очекува намалување на годишните врнежи, главно како резултат на значителното намалување на летните врнежи. Кај средното сценарио, годишното намалување на врнежите е до -20%, со пад на летните врнежи од -30%, а кај високото сценарио намалувањето на годишните врнежи е до -30%, со -40% на летните врнежи, до крајот на векот.

Во однос на екстремните настани во иднина се очекува намалување на студените и зголемување на топлите екстремни настани. Слично на температурната анализа, разликите меѓу сценаријата се поистакнати на крајот на векот (период 2081- 2100), а во блиска иднина (период 2016-2035) речиси и нема разлика. За средината на векот (период 2036-2065) промените во средното и високото сценарио се многу послични меѓу себе отколку со ниското сценарио.

Во иднина се очекува да се зголемат екстремно топлите настани. Зголемувањето на летните денови во блиска иднина ќе биде помеѓу 20 и 30 дена. За крајот на векот промената на ниското сценарио ќе остане иста, но кај високото сценарио зголемувањето ќе биде помеѓу 50 и 60 дена во поголемиот дел од земјата. Зголемувањето на бројот тропски ноќи главно се предвидува во областите со мала надморска височина. Во блиска иднина промената изнесува помеѓу 5 и 20 дена. За крајот на векот, се очекува значително зголемување кај големите сценарија, а на подрачјата со мала надморска височина може да се очекува зголемување од повеќе од 60 дена. Конечно, може да се очекува зголемување на времетраењето и зачестеноста на топлотните бранови на целата територија.

 

Корисни линкови

https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/

https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2017/09/WG1AR5_Chapter01_FINAL.pdf

https://unfccc.int/files/press/backgrounders/application/pdf/press_factsh_science.pdf

https://climate.nasa.gov/resources/global-warming-vs-climate-change/

 

 

[1]

Делови на милијарда (ppb) е бројот на единици на маса на загадувач на 1000 милиони единици на вкупна маса.

[2] Национален инвентар на стакленички гасови на Република Македонија