Промовиран е првиот извештај во сенка за Поглавје 27

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

На 30.11.2021 со почеток во 11 часот, се одржа промоцијата на првиот извештај во сенка за Поглавје 27 – животна средина и климатски промени, изработен во рамките на граѓанската платформа на граѓански организации – Платформа 27

Извештајот дава препораки кои според граѓанските организации се важни за подобрување на состојбата со животната средина во РСМ и претставува алатка за координирање на комуникација на ГО со надлежните органи. Согласно направените анализи Усогласувањето на законодавството е на средно ниво (освен клима), кое дава доволна основа за спроведување на законодавството. Добро е разгрането и речиси сите области се покриени. Спроведувањето на законодавството е на почетно ниво, со исклучок на хоризонталното под-поглавје. Административните капацитети се недоволни, особено на локално ниво, како за спроведување, така и за инспекциски надзор. Финансирањето на животната средина е минимално (природа нема буџетско финансирање) што значително влијае на спроведувањето. Интегрирањето на политиките на животната средина во останатите политики на државата е на почетно ниво, при што МЖСПП не може да го направи интегрирањето без поддршка од другите сектори и препознавање како приоритет на Владата.

Извештајот за хоризонтално законодавство посочува дека постапките за оценка на влијание врз животна средина и стратегиска оценка на влијание врз животна средина се спроведуваат но известувањата за отпочнување на постапка и објавување на извештаите не се потенцираат на почетната страна на МЖСПП.  Како и да е, постои континуиран дијалог со граѓанското општество, но потребни се дополнителни напори за подобрување на пристапот до информации, учеството на јавноста и консултациите во процесите на донесување одлуки. Одреден напредок е постигнат во однос на директивата за просторни податоци, додека пак директивата за одговорност кон животната средина нема напредок. Во однос на директивата за еколошки криминал потребно е да се дополни Кривичниот законик со други дејности/активности кои би можеле да ја зголемат одговорноста за животната средина.

Извештајот за воздух нотира голем степен на усогласеност на ЕУ законодавството за воздух со националното. Сепак, И покрај добро развиената мрежа за мониторинг, како и високата усогласеност на националното законодавство за воздух со европското, сепак квалитетот на воздухот не ги задоволува ЕУ стандардите.Подобрувањето на квалитетот на воздухот, односно постигнувањето на граничните и целни вредности, условува долгорочна напорна работа на повеќе сектори. За да обезбедиме подобар квалитет на воздухот потребно е проблемите да се анализираат и со нив да се управува интегрирано, но најважно од се е да се делува истовремено во секторите: енергетика, индустрија, греење на домаќинства и јавни објекти, урбанистичко планирање, сообраќај и транспорт, и управувањето со отпад. Оттука, извештајот препорачува донесување на долгорочна стратегија за чист воздух (најмалку за 10 години) со Акционен план во која ќе бидат вклучени сите сектори кои придонесуваат во квалитетот на воздухот (индустријата, енергетиката, транспортот, урбанистичкото планирање и земјоделството).

Во однос на индустриското загадување и управување со ризик, анализата укажува на проблеми пред се во спроведувањето на законодавството, недостаток на финансиски средства за истото, како и недостаток во однос на административните капацитети, особено на локално ниво. Законодавството е делумно транспонирано, додека Директивата за средните согорувачки капацитети воошто не е транспонирана, така што извештајот препорачува итно донесување на Законот за контрола на емисиите од индустриски активности во кои ќе бидат транспонирани Директивата за индустриски емисии и Директивата за средни согорувачки капацитети.

Управувањето со отпадот и после 15 години од првиот Закон за управување со отпад, се базира на собирање и негово депонирање. Хиерархијата за управување со отпад не се почитува и управувањето со отпадот се заснова на најнепосакуваната опција за управување а тоа е депонирањето.

Иако Законот предвидува регионално управување со отпадот сепак со отпадот сеуште управуваат општините преку јавните комунални претпријатија кои вршат собирање на отпадот и депонирање на локалната најблиска депонија. Системот за селекција сеуште изостанува, односно во голема мера се заснова на селекција воспоставена од страна на колективните постапувачи. Целите за постапување со посебните текови на отпад не се постигнати, а производителите повеќе од 40% не се вклучени во системите на колективни или самостојни постапувачи со што не ја остваруваат својата проширена одговорност.

Извештајот препорачува најитно воспоставување на интегиран регионален систем за управување со отпад во сите региони каде што има изработени регионални плански документи и физибилити студии, односно проекти за изградба на регионални депонии и трансфер станици, зголемување на надзорот на Државниот инспекторат за животна средина и на МЖСПП врз општините околу начинот на спроведување на обврските на општините во постапувањето со отпадот, обезбедување средства во буџетот на државата, но и на општините и градот Скопје за воспоставување на инфраструктура за селектирање на отпадот, негово селективно собирање и преработка и преземање на мерки за затворање на непрописните депонии.

Прашањата за област природа е едно од најкомплексните области во поглавјето 27. Во врска со состојбата, меѓу другото извештајот препорачува интензивирање на теренските истражувања и прибирање на потребните податоци за видовите и живеалиштата од европско значење, изработка на Црвени листи на загрозени видови за останатите таксономски групи, ревидирање на Листите на строго заштитени и заштитени диви видови, продолжување со идентификација на потенцијални Натура 2000 подрачја и проширување на мрежата на заштитените подрачја, планирање и спроведување долгогодишна и континуирана кампања за Натура 2000 мрежата, донесување планови за управување за сите заштитени подрачја, кои би го зеле предвид и видовите и живеалиштата од европско значење и исто така обезбедување државно финансирање за функционирање на заштитените подрачја и заштита на биодиверзитетот.

Во однос на климатските промени земјата во моментов носи климатски политики со високо ниво на амбиција и климатски цели кои се во насока на остварување на зацртаните климатски цели на ниво на ЕУ, меѓутоа сеуште недостасува нивна реална имплементација. Нотиран е низок степен на усогласеност на се поголем обем на ЕУ законодавството за клима. Анализата укажува на итна потреба од донесување на Законот за климатска акција преку спроведување на постапка за консултација со јавноста и ГО и итно донесување на  Националниот план за клима и енергија. Исто така неопходно е да се работи на мерки за адаптација кон климатските промени особено во најранливите сектори (земјоделие, природа и здравство) и обезбедување буџет за генерирање на нови научни податоци кои ќе бидат базирани на истражување на состојбата на терен потребни за ублажување и прилагодување на земјата кон климатски промени.

Областа води претставува едно од најкомплексните и најскапите области од преговарачкиот процес на ЕУ на земјата. Во оваа област државата бележи одреден напредок во однос на пречистување на отпадните води меѓутоа неопходно е да се зголеми буџетот што се издвојува за управување со водните ресурси. Да се обезбеди издавање на дозволи за користење на водата од сите субјекти кои ја користат водата, било со зафаќање или пак со испуштање на материи во водата. Исто така неопходно е сите индивидуални водоснабдителни системи да се вклучат во јавните водоснабдителни системи што се под управување на јавните комунални претпријатија со цел да се гарантира безбедноста на водата за пиење. Да се работи на намалување на неприходна вода (загуби на вода) од јавниот водоснабдителен систем и донесување на максимален праг на загуби на водата за пиење од страна на Регулаторната комисија за енергетика и водни услуги и да се развие програма за мониторинг и воспоставување оперативен мониторинг на целата територија на државата со обезбедени финансиски средства за спроведување.

Препораките и критичките осврти во извештајот имаат за цел да ги поттикнат надлежните органи на делување, да го насочат вниманието на донаторите и Европската комисија со цел обезбедување на поддршка, како и да ја запознаат пошироката јавност со комплексноста на Поглавјето 27. ГО со извештајот настојуваат да бидат партнер, но и коректор, на МЖСПП и СЕП, но и на другите органи, во спроведување и споделување на предизвиците кои престојат со ЕУ преговорите за Поглавјето 27. ГО настојува да бидат активен дел (член) во Работната група на НПАА за Поглавјето 27 и соодветните подгрупи.

Целиот извештај може да се преземе од веб страната на Платформа 27, www.platforma27.mk

 

Покана за промоција на првиот извештај во сенка за Поглавје 27

објавено во АКТИВНОСТИ, ОБЈАВИ | 0

Почитувани,

Ве покануваме да ја проследите промоцијата на првиот извештај во сенка за состојбата со усогласувањето и спроведувањето на законодавството за Поглавје 27 – животна средина и климатски промени во Македонија.

Промоцијата на извештајот ќе се одржи на 30.11.2021, во 11ч, онлајн преку ЗООМ платформата. За да го следите настанот Ве молиме регистрирајте се на следниот линк https://forms.gle/15RvuYGrtPQYb4PV7

Извештајот е изработен од Платформа 27 (неформална мрежа) на граѓански организации кои работат во областа на животната средина и климатските промени. Платформа 27 се формираше на почетокот 2021 година во рамките на проектот „Граѓанска платформа за следење на преговорите за поглавје 27“, финансиран преку програмата за поддршка на граѓанскиот сектор Цивика Мобилитас, и спроведуван од Центар за климатски промени. Главна цел на проектот но и на Платформа 27 е да ги следи преговорите со ЕУ за Поглавјето 27 – животна средина и климатски промени, односно преку соработка на граѓанските организации активни во областа на животната средина да подготви и презентира извештај (shadow report) за сегашната состојба, предизвиците и идни приоритети во областа на животната средина и климатските промени.

 

Во пресрет на ОН Конференцијата на страните за климатски промени (СОР26) – Да се обединиме за климатските промени!

објавено во АКТИВНОСТИ, ОБЈАВИ | 0

Во периодот од 31 октомври до 12 ноември – ќе се одржи 26та конференција на страните на Обединетите Нации (СОР26) во Глазгов, Шкотска. Целта на конференцијата е да ги поттикне земјите да ја забрзаат акцијата кон целите на Парискиот договор и Рамковната конвенција на ОН за климатски промени.

COP26, ќе се фокусира на преземање акција за заштита и обновување на шумите и критичните екосистеми, и ќе се залага за транзиција кон одржливо, отпорно и природно општество. Организаторот на COP26 вели дека оваа година треба да биде одлучувачка, бидејќи и покрај можностите, не дејствуваме доволно брзо. За да се избегне климатската криза, земјите треба итно да ги здружат силите. Исто така и многу експерти сметаат дека COP26 треба да ја потенцира итноста на делување.

Само за потсетување во 2015 година, на 21та конференција на страните земјите учеснички го создадоа Договорот од Париз. Со овој Договор земјите се посветија на усвојување национални планови одредувајќи колку би намалиле нивните емисии – познати како Национално утврдени придонеси или „NDCs“ и се согласија дека на секои пет години ќе усвојуваат ажуриран план кој би ја одразил нивната највисока можна амбиција, се со цел ограничување на порастот на просечната температура на 1,5 степени. Македонија го ратификуваше Договорот од Париз во 2017 година, а на почетокот на 2021 година ги поднесе ревидираните национални придонеси со кои се обврза на намалување на емисиите на CO2 за 51% до 2040 година.

Овогодинешниот самит во Глазгов е моментот кога земјите треба да ги ажурираат нивните планови за намалување на емисиите, но за жал обврските поставени во Париз не се блиску до ограничување на глобалното затоплување на 1,5 степени, а времето за постигнување ова е многу кратко. Деценијата до 2030 година ќе биде клучна. Толку значаен како што беше Париз, ќе биде и COP26, затоа што земјите ќе мора да направат повеќе напори за одржување на покачувањето на температурата на 1,5 степени.

Останува да ги следиме настаните на Конференцијата во следните две недели и да видиме дали земјите ќе постигнат договор кој ќе биде во прилог на намалување на емисиите и спас на планетата Земја.

Конференција за квалитет на воздухот и здравствени ризици од загадувањето на воздухот во затворени простории

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

Центар за климатски промени организира конференција на тема: „Квалитет на воздухот и здравствени ризици од загадувањето на воздухот во затворени простории“.

Главната цел на конференцијата е да се подигне свеста за загадувањето на воздухот во затворените простории и потребата од развој на политики за подобрување на квалитетот на воздухот во затворените простории со посебен фокус на училиштата и градинките.

Конференцијата опфаќа промоција на тековни активности за загадувањето на воздухот во затворените простории, презентација на резултатите од мониторинг кампањата во 10 основни училишта од Општина Карпош, здравствените ефекти од загадувањето на воздухот во затворените простории и препораки како да се подобри квалитетот на воздухот во затворените простории. Исто така во рамките на конференцијата ќе бидат презентирани перспективите на СЗО во решавањето на проблемите со загадувањето на воздухот и проценката на здравствените ризици од загадувањето на воздухот во затворени простории.

За да се вклучите на конференцијата, регистрирајте се на следниот линк најдоцна до 26.05.2021, до 16ч.

Официјалната покана и агендата можете да ги погледнете тука.

Конференцијата се организира во рамките на проектот „Зголемување на свеста за внатрешното загадување на воздухот во основните училишта“, финансиран од Австралиска Амбасада во Србија.

ЈАВЕН ПОВИК за избор на најдобра бизнис идеја и поддршка за започнување на бизнис

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

Центар за климатски промени објавува јавен повик за учество на млади лица во натпревар за најдобра бизнис идеја и поддршка за отпочнување бизнис. Најдобрите три апликации ќе бидат наградени и ќе добијат поддршка за започнување сопствен бизнис.

Повикот се отвара во рамките на проектот „Зголемување на иновативниот бизнис поврзани со море, животна средина и земјоделство и ИТ – (IBiSEAit)“, финансиран од ЕУ преку ИПА Програмата за прекугранична соработка Грција- Македонија 2014-2020. Повеќе информации за проектот на следниот линк.

1. Услови за учество

  • Право на учество имаат млади лица на возраст од 18 до 35 години,
  • Секој учесник на натпреварот има право да аплицира само со една апликација/бизнис идеја,
  • Најдобрите три апликации ќе имаат обврска во рок од еден месец да основаат ново претпријатие,
  • Новооснованото претпријатие потребно е да биде регистрирано на територијата на еден од следниот региони: Југоисточен, Пелагониски, Вардарски или Југозападен регион,
  • Освен индивидуалци на повикот може да се пријават и претпријатија кои се регистрирани во 2019 и 2020 година а кои имаат потреба од поддршка во развивање и водење на бизнисот,
  • Да ја презентираат бизнис идејата на завршениот настан организиран во рамките на проектот „Зголемување на иновативниот бизнис поврзани со море, животна средина и земјоделство и ИТ – (IBiSEAit)

2. Награда за селектираните идеи

Најдобрите три бизнис идеи ќе добијат:

  • Помош за регистрација на претпријатие (платени трошоци за регистрација и подготовка на потребна документација)
  • Изработка на веб сајт во WordPress со платен хостинг и домеин за 1 година
  • Платена ZOOM лиценца и cloud storage за една година
  • Платени сметководствени услуги за една година
  • Изработка на маркетинг план и промоција на социјални медиуми за три месеци
  • 1 компјутер и 1 принтер
  • Менторска поддршка за развивање бизнис план, развој и управување на претпријатието во период од 3 месеци
  • 1 година бесплатно членство во виртуелниот инкубатор

Сите 3 ново основани претпријатија ќе бидат дел од виртуелниот инкубатор во чии рамки ќе биде реализирана менторската поддршка од страна на менторите ангажирани преку ПСМ Фондација.

3. Критериуми за оценување

  • Бизнис идеја

Концизен преглед на бизнис идејата, јасно идентификуван проблем и добро објаснет производ/услуга

  • Пазар

Целната група на бизнисот е јасно објаснета, идентификувани се најмалку три конкуренти и конкурентската предност дава доволно уверливост.

  • Маркетинг

Солиден преглед на маркетинг стратегијата. Детални информации за начинот на дистрибуција, промоција, цена и продажба.

  • Организација

Правна форма, човечки ресурси, потребна инфраструктура и опрема соодветно адресирани. Реалистичен план на поставени цели.

  • Финансиски план

Приходите и расходите се соодветно испланирани, опфатени се повеќе категории. Компанијата има реални изгледи да остварува профит.

4. Начин на пријавување

Сите заинтересирани млади лица кои ги исполнуваат критериумите потребно е да испратат пополнета апликација за бизнис идеја на contact@yes.org.mk најдоцна до 15.03.2021 година.

 

Апликација Повик

 

 

 

Платформа 27 во медиумите -Интервју со м-р Јадранка Иванова: Колку проблемите во областа на животната средина нè оддалечуваат од ЕУ?

објавено во АКТИВНОСТИ | 0

За Платформа 27 и ситуацијата со животната средина и пристапувањето во ЕУ, пишуваше Порталот Порта 3, каде на прашањата за тоа колку проблемите во животната средина не оддалечуваат од ЕУ одговараше г-ѓа Јадранка Иванова, експерт за апроксимација на законодавството во областа на заштита на животната средина.

Во која област од животната средина сме во предност во однос на регионот, а во која област најмногу заостануваме?

Споредено со другите земји на Западен Балкан, со оглед на тоа дека подолго време ги следам евроинтегративните процеси како директен учесник, како во нашата држава, така и во земјите од регионот, сметам дека воопшто не заостануваме, ниту во однос на усогласеноста на законодавството од областа на животната средина со она на ЕУ, ниту, пак, во однос на спроведувањето на истото. Сепак, би кажала дека напредокот којшто го бележиме низ годините во областа на заштита на животната средина можеби не е колку што Европската Унија го очекува од една земја кандидат за членство.  Земјите од Западен Балкан, генерално, многу заостануваат во спроведувањето на законодавството, во однос на земјите членки на ЕУ. Она што ја издвојува Северна Македонија од соседните држави кандидати за членство во Унијата е што има поголем степен на усогласеност  на законодавството со она на ЕУ, како и голем напредок во развивањето плански документи, кои ЕУ ги бара согласно со политиките за заштита на животната средина, посебно во областите на климатските промени и управувањето со отпадот. Европската комисија особено ја поздрави посветеноста на националната администрација во изминатиот период од 10-тина години кога се искористија значителни ИПА средства  за изградба на неколку станици за прочистување на отпадните води (Прилеп, Кичево, Струмица и Радовиш), како и идните планови за изградба на станици за прочистување на отпадните води во Скопје, Битола и Тетово кои ќе се финансираат преку ИПА 2 и ИПА 3 инструментот. Во контекст на овие значајни инвестиции, покрај огромната корист за граѓаните на нашата држава од аспект на подобра животна средина, особено би сакала да истакнам дека со ова ќе се постигне значително ниво на прочистување на отпадните води, што го немала ниту една земја кандидат која била на иста позиција во процесот на преговарање со ЕУ, како што сме ние сега.

Сепак, потребно е да се направат дополнителни напори во однос на спроведување на законодавството, особено во оние области каде што веќе постојат изработени плански и проектни документи за реализирање активности кои се директно насочени кон зачувување на животната средина. Тука особено сакам да го потенцирам управувањето со отпадот, каде што сè уште постои застој во реализација на подготвените проектни документи за воспоставување регионални системи за управување со отпадот. Доколку акцентот на користењето на средствата во рамките на ИПА 1 беше управувањето со водите, сосема оправдано беше заеднички договорено со ЕУ дека значителни средства од ИПА 2 ќе се насочат кон управувањето со отпад. Делумно, причината за овој застој  ја гледам во фактот што заштитата на животната средина сè уште не е една од главните политики на Владата на РСМ. Доказ за ова е делот од буџетот што се одвојува за животната средина во државата, како и самиот буџет на МЖСПП. Ова е случај и во другите држави од Западен Балкан, односно политичката моќ на министерствата за животна средина е уште многу послаба споредбено со останатите економски ресори во рамките на владите. Дополнително, административните капацитети на институциите задолжени за управување со животната средина се слаби и недоволни, како на централно, така и на локално ниво.

Ако ја погледнеме програмата на ЕУ во сегашниот состав, Градење на климатски-неутрална, зелена, правична и социјална Европа, таа е еден од главните приоритети за кој се одвојува голем дел од европскиот буџет. Дури и помошта што се издвојува од европскиот буџет за земјите членки заради закрепнување од Ковид-19, е условена со поддршка на економски активности кои го поттикнуваат зелениот развој и концептот на т.н. циркуларна економија.

Затоа е неопходна голема посветеност, пред сè на Владата, но и на МЖСПП во поставување на животната средина како приоритетна политика што ќе биде изразено преку јасно воспоставување цели, но и издвојување значителни финансиски средства кои ќе бидат насочени кон нејзино реално спроведување, како и за  спроведување на законодавството.

Целиот текст е објавен од порталот Порта 3 и можете да го погледнете на следниот линк https://www.porta3.mk/intervju-m-r-jadranka-ivanova-kolku-problemite-vo-oblasta-na-zhivotnata-sredina-ne-oddalechuvaat-od-eu/ 

Превземено од Порта 3